|
Selçuklu Türklerinde dini ve milli birliğin
muhafazasında Osmanlı devletinin kuruluşunda ve
Osmanlı insanının yetişmesi ve terbiyesinde büyük
hizmetler gören içtimai bir teşkilattır. Arapça
“kardeşim” manasına gelen ahi ile Türkçe “cömert,
eli açık” manasında olan akı kelimeleriyle
yakınlık göstermekteyse de hangisinden geldiği
belli değildir. ahilik 13.yy.da Anadolu’da yaşayan
Türklerin esnaf ve sanatkarlarının birliğini
çalışma esas ve usullerini teşkil eden sosyo-ekonomik
bir Türk kurumudur.
Anadolu’da Ahilik, Ahi Evran (1171-1262)
tarafından kurulmuştur. Anadolu Selçukluları’ndan
Osmanlı İmparatorluğu’na geçiş sürecinde Ahilik
son derece önemli bir rol oynamış, sanat ve meslek
yönüyle toplumun ekonomik yapısını hazırlarken,
ahlaki yönüyle de devlet yapısının temel
niteliklerini belirlemiştir. Osmanlı
hükümdarlarından Orhan Gazi ve oğlu 1. Murat, Ahi
ocaklarında kuşak kuşanarak ahi olmuşlardır.
Ahilik, akıl, ahlâk, çalışma, bilim, devlet ve
eğitimi temel alır.
Ahilik mesleki ve ahlaki bir kuruluştur. Anlam
itibarıyla küçük esnaf ve çırakları içine alan,
mesleki doğruluk-dürüstlük prensiplerine uygun
olarak çalışılmasını ayrıca eğitim görmelerini
hedefleyen bir teşkilattır. Zengin ile fakirin,
üretici ile tüketicinin, emek ile sermayenin,
millet ile devletin kısaca toplumun bütün fert ve
kurumlarının arasında iyi münasebetler kurarak
herkesin huzur içinde yaşamasını sağlamak başlıca
amacı olmuştur.
Ahiliğe giriş için girecek kişinin teşkilat
içerisinden bir kişi tarafından önerilmesi
gerekir. Küçültücü işlerle uğraşanlar, çevresinde
olumsuz özellikleriyle tanınanlar, örgüte kötü söz
getirebileceği düşünülenler Ahi olamazlar. Örneğin
insan öldürenler, hayvan öldürenler, yani
kasaplar, hırsızlar, zina ettiği kanıtlananlar
Ahilik teşkilatına alınmazlar. Ahiliğe giriş özel
bir törenle gerçekleşir. Törende Ahi adayına şed
kuşatılır ve tüm insanlara karşı sevgi dolu,
saygılı olması, doğruluktan ayrılmaması istenir.
Dinsizler Ahi olamazlar ama bağnazların da
Ahilerin arasında işi yoktur. Ahiliğe girişten
sonra bilgi edinme, sabır, ruhun arındırılması,
sadakat, dostluk, hoşgörü gibi özelliklerin
kazandırıldığı aşamalardan geçilir.
Bu güzel özelliklere sahip olma yanında tüm
üyelerin uyması şart olan altı temel ilke bulunur.
Bunlar:
-
Elini açık tutmak,
-
Sofrasını açık tutmak,
-
Kapısını açık tutmak,
-
Gözünü bağlı tutmak,
-
Beline sahip olmak,
-
Diline sahip olmaktır.
Ahilik bir meslek teşkilatı olmasından dolayı
belli ahlak kurallarına sahiptir.Bu kuralları
şöyle sıralayabiliriz:
Doğruluktan ayrılmamak, Cömert olmak, Alçak
gönüllü olmak, İyi huylarını geliştirmek,
Kendisini halkına adamak, yani vatansever olmak,
Misafirleri sevmek, İnsanları nasihat ederek iyi
yola yöneltmek, Dindar olmak ama softa olmamak,
Utanma duygusuna sahip olmak, Yalan söylememek,
Dedikodu yapmamak, Kusur aramamak, aksine
kusurları örtmek, İçki içmemek, Zina yapmamak, Kin
ve düşmanlık beslememek, Nefsine hakim olma,
Eline, beline, diline sahip olmak.
Ahilik Nasihatı;
-
Harama
bakma, haram yeme, haram içme
-
Doğru,
sabırlı, dayanıklı ol
-
Yalan
söyleme
-
Büyüklerinden önce söze başlama
-
Kimseyi
kandırma
-
Kanaatkar
ol
-
Dünya
malına tamah etme
-
Yanlış
ölçme, eksik tartma
-
Kuvvetli
ve üstün durumda iken affedici, hiddetli iken
yumuşak davranmayı bil
-
Kendin
muhtaç iken bile başkalarına verecek kadar
cömert ol
|
